piątek, 22 Listopad 2019

[Mieszkaniowy plac budowy] Śródmieście, Bocianowo – jesień 2019

Przedostatni odcinek pierwszej części Mieszkaniowego placu budowy. Tym razem pokazałem sześć inwestycji na osiedlach Śródmieście i Bocianowo.

Edycja „jesień 2019” rozpoczęła się 20 września. Do tej pory zaprezentowałem 50 inwestycji będących na etapie budowy. Dzisiaj dochodzi kolejnych 6. Do 20 grudnia pojawią się zdjęcia łącznie kilkudziesięciu placów budowy oraz zapowiedzi kilkunastu/kilkudziesięciu inwestycji.

Pozostał już tylko jeden wpis z podstawowego objazdu po mieście tj. inwestycje realizowane w Fordonie. Jesienny przegląd zakończy dwuodcinkowe podsumowanie najciekawszych planowanych inwestycji, a także uzupełnienie o pominięte budowy lub rozpoczęte w międzyczasie.

Poniżej znajdziecie opis wszystkich pokazanych dzisiaj projektów wraz z ich wizualizacją (jeśli taka jest dostępna). Natomiast w galerii umieściłem zrzut z mapy inwestycji z dokładną lokalizacją, wizualizację, a także zdjęcia budowy.

Wcześniejsze odcinki jesiennej edycji Mieszkaniowy plac budowy:

  1. Leśne, Bielawy (8 inwestycji),
  2. Jary, Górzyskowo, Wyżyny (6 inwestycji),
  3. Osowa Góra, Czyżkówko (5 inwestycji),
  4. Szwederowo (8 inwestycji),
  5. Okole (7 inwestycji),
  6. Bartodzieje, Brdyujście (6 inwestycji),
  7. Skrzetusko, Kapuściska (4 inwestycje),
  8. Wilczak, Miedzyń, Babia Wieś (6 inwestycji).

Ogrodowa 11 (Bocianowo) – inwestycja firmy AP Home w pobliżu skrzyżowania ulicy Ogrodowej. Powstaje tutaj 5-kondygnacyjny budynek wielorodzinny z 16 mieszkaniami o powierzchni od 30 do 59 m2. Aktualnie trwają prace wykończeniowe wokół budynku. Ostatnia relacja pojawiła się na stronie w marcu. Wizualizacja pochodzi ze strony inwestycji.

Sens (Bocianowo) – inwestycja realizowana przez firmę Budlex w pobliżu planowanej Akademii Muzycznej w rejonie ulicy Chodkiewicza. Zakończyła się budowa pierwszego etapu, trwa budowa drugiego, który zakłada powstanie dwóch budynków wielorodzinnych z łącznie 146 mieszkaniami. Ostatnia relacja pojawiła się na stronie w marcu, trwała wtedy budowa I etapu inwestycji. Wizualizacja pochodzi ze strony inwestora.

Botaniq (Bocianowo) – inwestycja firmy IQ Development przy ulicy Sułkowskiego. Powstają tutaj dwa 7-kondygnacyjne budynki wielorodzinne, inwestor nie ujawnia więcej informacji na temat budynków. Inwestycja nie była wcześniej prezentowana na stronie. Wizualizacja pochodzi ze strony inwestora.

Urocza 6-8 (Śródmieście) – inwestycja realizowana przez firmę Deweloper Korona przy skrzyżowaniu ulicy Uroczej i Floriana. Nie są znane szczegóły inwestycji. Ostatnia relacja z budowy pojawiała się na stronie w maju. Wizualizacja pochodzi ze strony projektanta.

Stary Port 15 (Śródmieście) – inwestycja realizowana przez firmę Sixsquare przy ulicy przy ulicy Stary Port. Powstaje tutaj 5-kondygnacyjny budynek wielorodzinny z 11 mieszkaniami. Ostatnia relacja z budowy pojawiła się na stronie w maju. Wizualizacja pochodzi ze strony inwestycji.

Czartoryskiego (Śródmieście) – inwestycja realizowana przez firmę Sixsquare przy ulicy Czartoryskiego, w pobliżu Wyspy Młyńskiej. Powstaje tutaj 4-kondygnacyjny budynek wielorodzinny z 20 mieszkaniami. Ostatnia relacja z budowy pojawiła się na stronie w maju. Wizualizacja pochodzi ze strony inwestycji.

Kolejny wpis z cyklu „mieszkaniowy plac budowy” już w przyszły piątek. Tylko na Bydgoszcz w budowie.

Ogrody Historii – nowa Zachodnia Pierzeja

19 listopada menedżer Starego Miasta i Śródmieścia Maciej Bakalarczyk podsumował swoją dotychczasową działalność oraz przedstawił plany na przyszłość. Wśród nich Zachodnia Pierzeja i dużo zieleni.

Maciej Bakalarczyk został menedżerem Starego Miasta i Śródmieścia na początku sierpnia ubiegłego roku. Stanowisko utworzył Urząd Miasta w celu integracji i aktywizacji mieszkańców, analizowania podejmowanych działań związanych ze stanem technicznym, wizerunkowym oraz estetyką centrum, identyfikowania problemów rewitalizacyjnych czy prowadzenia działalności informacyjnej i promocyjnej centrum Bydgoszczy. Jak się to miało do praktyki? Najlepiej widać to po wydarzeniach organizowanych przez menedżera.

Zaczęło się od jarmarku świątecznego, który przerósł oczekiwania prawdopodobnie wszystkich. Na pewno samych sprzedawców, którym szybko znikały zapasy. Dzięki temu w tym roku jarmark będzie większy, będzie dłużej trwał, pojawią się też nowe ozdoby świąteczne. Pierwszym autorskim pomysłem Bakalarczyka była jednak organizacja Drugich Niedziel Handlowych. Przez pierwsze miesiące działalności namawiał sklepikarzy do otwarcia swoich biznesów w drugą niedzielę miesiąca tj. kiedy wszystkie galerie były zamykane. Towarzyszyły temu różnego rodzaju wydarzenia kulturalne m.in. festiwal kawy, wystawy pocztówek przedstawiających dawną Bydgoszcz, śniadania na trawie i wiele innych. Później pojawiła się impreza Nocny Batory, a 29 listopada odbędą się Andrzejki w bramie. Impreza ma wykorzystać potencjał gastronomii z ulicy Gdańskiej. Gastronomii która wzbogaciła się w ostatnich miesiącach o nowe lokale.

O pomysłach Menedżera na ożywienie Starego Miasta pisałem w relacji z inauguracyjnej konferencji. We wrześniu ubiegłego roku.

Działania menedżera szły nie tylko w kierunku imprez. Sporo działo się w kwestii wyglądu miasta. Przed Bożym Narodzeniem na ulicy Długiej pojawiły się nowe ozdoby świąteczne z bydgoskim motywem. Udało się również doprowadzić do uwzględnienia tarasu widokowego w projekcie rozbudowy Opery Nova o czwarty krąg. Na finiszu są również negocjacje w sprawie zakupu barki, która ma stanąć w śluzie trapezowej (przy ulicy Marcinkowskiego).

Zieleń

Ostatnie lata to wycinka ogromnej liczby drzew w pobliżu ronda Bernardyńskiego, czy drzew pomiędzy blokami na Kapuściskach. Ta ostatnia przejdzie do historii dzięki słowom rzecznikowi prasowemu Komunalnego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej. Pani rzecznik stwierdziła, że drzewa „rosły tam nielegalnie” (z Gazeta Wyborcza, 24 lipca 2019). Kiedy wydawało się że w mieście wszyscy już zrozumieli, że wycinka drzew to błąd, do akcji wkroczyły Polskie Koleje Państwowe. Narodowa spółka kolejowa w ostatnich dniach postanowiła zrobić czystkę przy Czarnej Drodze. Po latach zaniedbań kolejarze poszli po linii najmniejszego oporu i wycięli wszystko co rosło na skarpie kolejowej.

Menedżer Starego Miasta i Śródmieścia chce odwrócić ten trend. Na początek planuje małe kroki takie jak zakrycie roślinnością ogrodzenia parkingu znajdującego się przy skrzyżowaniu ulicy Podwale i Krętej. W tym celu do akcji przekonał właściciela tego terenu. Wiadomo, że nasadzenia byłyby tymczasowe, ponieważ właściciel zamierza w ciągu kilku lat rozpocząć zabudowę pustej działki.

Kolejnym małym krokiem będzie wykorzystanie donic z zielenią. Donice mają się pojawić na ulicy Jezuickiej i Batorego. Co ciekawe o roślinność w donicach chcą dbać właściciele lokali znajdujących się przy tych ulicach. Nieco większym krokiem jest stworzenie łąki miejskiej w pobliżu szpitala zakaźnego. Spory teren pomiędzy restauracją Zatoka, a dawnym Tripem dzisiaj porasta trawa. Zmienić miałaby się w łąkę z kwiatami, wysoką trawą, która pozwoli rozwijać się tam kolejnym gatunkom roślin oraz zwierzętom potrzebnym ekosystemowi.

Pojawi się również roślinność na przystankach komunikacji miejskiej. Na początek specjalne przystanki z roślinami pojawią się na placu Teatralnym i przy Operze Nova. Z czasem pomysł będzie rozwijany o kolejne miejsca. Ekologia również pojawi się w walce z komarami. W ich zwalczaniu będą pomagać jerzyki. W tym celu na rewitalizowanych Młynach Rothera zainstalowane zostaną budki dla tych ptaków.

Zachodnia Pierzeja – Ogrody Historii

Zachodnia Pierzeja będzie priorytetem w działalności na najbliższe lata. Bakalarczyk odbył już dziesiątki rozmów w tej sprawie między innymi z politykami, historykami, archeologami czy działaczami społecznymi. Będzie to też… największy krok zwiększający ilość zieleni w mieście.

zachodnia pierzeja
Pocztówka z kolekcji Anny Perlik i Pawła Piątkowskiego

Temat Zachodniej Pierzei powraca w dyskusjach co kilka lat. Był już nawet konkurs na projekt odbudowy. Konkurs wygrała propozycja nowoczesna, która wywołała kolejne kłótnie wśród bydgoskich grup politycznych i społecznych. Menedżer chce tak na prawdę pogodzić ich interesy. Ogrody Historii, bo tak nazwał swój projekt to plan wiernej odbudowy fasady kościoła oraz kamienic wyburzonych w 1940 roku. Za fasadą kościoła znalazłoby się miejsce do prezentacji skarbu bydgoskiego, czyli złotych monet i innych wyrobów złotniczych z XVII wieku, które znaleziono podczas badań archeologicznych w pobliskiej Katedrze.

Prezentacja skarbu bydgoskiego byłaby też nawiązaniem do Jerzego Ossolińskiego – starosty bydgoskiego i lidera wyprawy do papieża Urbana w 1633 roku. Ossoliński z zerowym budżetem zebrał polską magnaterię, która bogato zdobiona wyruszyła do Rzymu. We Włoszech pojawił się 300-osobowy orszak. Z orszakiem podróżowało 10 wielbłądów i cztery konie bez jeźdźców, które przewoziły siodła ze złota, rubinów i innych kosztowności. Podczas przemarszu kilka koni zgubiło złote podkowy. Był to celowy zabieg Ossolińskiego, aby mieszkańcy zapamiętali że widzieli przemarsz kogoś potężnego. Wydarzenie to zrobiło na mieszkańcach faktycznie spore wrażenie. Do dzisiaj zachowały się obrazy pokazujące przemarsz.

Część obrazu z 1650 roku. Źródło: www.ipsb.nina.gov.pl

Dzięki wyprawie do Rzymu Ossoliński zarobił tyle pieniędzy, że mógł współfinansować budowę kościoła pojezuickiego. Kościoła, który stał się integralną częścią Zachodniej Pierzei.

Skarb bydgoski miałby zostać pokazany w zachowanych kryptach kościoła. Jako, że nieosłonięte cegły szybko niszczeją konieczne jest ich przykrycie. Bakalarczyk chce przykryć je tym czego w Bydgoszczy brakuje – ogrodem zimowym. Czyli szklaną konstrukcją w środku której byłaby zasadzona nowa roślinność. Dzięki osłonięciu roślinność przez cały rok zachowuje zielony kolor i nie jest narażona na złe warunki atmosferyczne. Ogród zimowy zwiększy ilość zieleni przy Starym Rynku. Zieleni, której dzisiaj prawie nie ma, poza kilkoma drzewami i kilkoma krzewami głównie rosnącymi w miejscu Zachodniej Pierzei.

Ponadto dawny kościół miał dwie wieże. Obie, według wizji Menedżera, byłyby tarasami widokowymi. Jedna z nich z windą tak aby to miejsce było przyjazne dla niepełnosprawnych. Latem tego roku, na potrzeby dzisiejszej prezentacji, wykonałem dla Menedżera nagrania z widokiem z przyszłego tarasu widokowego. Jedno z nich możecie zobaczyć poniżej:

Wyburzona w 1940 roku pierzeja była świadkiem wydarzeń bydgoskiego września ’39. Zgodnie z legendą została zburzona, ponieważ jeden z rozstrzelanych Polaków oparł rękę na ścianie kościoła i zostawił na niej krwawy ślad. Ślad, którego Niemcy nie mogli usunąć, dlatego usunęli całe budynki. Według planów Bakalarczyka kamienica po północnej stronie pierzei byłby zagospodarowana w taki sposób, żeby upamiętnić wydarzenia z września 1939 roku. Miałoby tam być miejsce zadumy.

Natomiast południowa strona byłaby przeznaczona dla gastronomii, przestrzeni coworkingowej, konferencyjnej. Na dachu jednej z kamienic pojawiłaby się kawiarnia. Co ważne w planie jest również to, żeby nowa zabudowa była zeroenergetyczna tj. żeby produkowała tyle energii ile zużyje (dzięki między innymi instalacji paneli słonecznych).

Realizacji inwestycji potrwa kilka lat. Nie zapadły jeszcze wiążące decyzje w tej sprawie. Bakalarczyk chciałby aby zapadły w przyszłym roku. W roku podwójnej rocznicy – 100. lecia powrotu Bydgoszczy do Polski, a także 80. lecia zburzenia Zachodniej Pierzei. Szanse na to są spore. W projekcie przyszłorocznego budżetu zapisano środki na prace koncepcyjne. Menedżer nie zdradził szacunkowych kosztów inwestycji. Rozważa jednak możliwość realizacji jej w Partnerstwie Publiczno Prywatnym (współfinansowanie przez podmiot prywatny).

[Mieszkaniowy plac budowy] Wilczak, Miedzyń, Babia Wieś – jesień 2019

Na dzień przed targami mieszkaniowymi w jesiennej edycji Mieszkaniowego placu budowy prezentuję już pięćdziesiątą inwestycję. Tym razem pokazałem budowy na osiedlach Wilczak, Miedzyń oraz Babia Wieś.

Edycja „jesień 2019” rozpoczęła się 20 września. Do tej pory zaprezentowałem 44 inwestycje będące na etapie budowy. Dzisiaj dochodzi kolejnych 6. Do 20 grudnia pojawią się zdjęcia łącznie kilkudziesięciu placów budowy oraz zapowiedzi kilkunastu/kilkudziesięciu inwestycji. Poniżej znajdziecie opis wszystkich pokazanych dzisiaj projektów wraz z ich wizualizacją (jeśli taka jest dostępna). Natomiast w galerii umieściłem zrzut z mapy inwestycji z dokładną lokalizacją, wizualizację, a także zdjęcia budowy.

Wcześniejsze odcinki jesiennej edycji Mieszkaniowy plac budowy:

  1. Leśne, Bielawy (8 inwestycji),
  2. Jary, Górzyskowo, Wyżyny (6 inwestycji),
  3. Osowa Góra, Czyżkówko (5 inwestycji),
  4. Szwederowo (8 inwestycji),
  5. Okole (7 inwestycji),
  6. Bartodzieje, Brdyujście (6 inwestycji),
  7. Skrzetusko, Kapuściska (4 inwestycje).

Park nad Kanałem (Wilczak) – inwestycja realizowana przez Grupę Deweloperską Pres przy ulicy Nakielskiej. Powstaje tutaj jeden budynek wielorodzinny ze 128 mieszkaniami i apartamentami. Inwestycja graniczy z parkiem nad Kanałem Bydgoskim. Inwestycja systematycznie pojawia się we wpisach prezentujących również wnętrza budynku. Ostatnia tego typu fotorelacja pojawiła się pod koniec października. Kolejna, jeśli pogoda pozwoli, w przyszłym tygodniu. Wizualizacja została udostępniona przez dewelopera.

Górna 21 (Miedzyń) – inwestycja realizowana przez firmę Darbud przy ulicy Szczytowej i Górnej na Miedzyniu. Kończy się tutaj budowa budynku wielorodzinnego z 4 mieszkaniami. Inwestycja do tej pory nie była prezentowana na stronie. Wizualizacja pochodzi ze strony dewelopera.

Osiedle Wierzbowe (Miedzyń) – inwestycja realizowana przez firmę Intrado Developer przy ulicy Wierzbowej na Miedzyniu. Kończy się tutaj budowa sześciu budynków, w każdym z nich deweloper zaplanował dwa mieszkania. Inwestycja do tej pory nie była prezentowana na stronie. Wizualizacja pochodzi ze strony dewelopera.

Przy IV Śluzie (Wilczak) – inwestycja realizowana przez firmę Red Co przy ulicy Wrocławskiej. Powstają tutaj dwa budynki wielorodzinne z 110 mieszkaniami. Ostatnia fotorelacja pojawiła się na stronie w czerwcu. Wizualizacja została udostępniona przez Red Co.

River Towers (Babia Wieś) – inwestycja realizowana przez firmę KWK Construction w pobliżu lodowiska Torbyd przy ulicy Toruńskiej. Powstaje tutaj 19-piętrowy budynek wielorodzinny ze 128 mieszkaniami. Będzie to najwyższy budynek mieszkalny w Bydgoszczy i w województwie. Inwestycja ostatni raz na stronie pokazana została w październiku. Wizualizacja została udostępniona przez inwestora.

Toruńska 28a (Babia Wieś) – inwestycja realizowana przez firmę Optal Developer na tyłach Kinoteatru Adria przy ulicy Toruńskiej. Powstają tutaj dwa 8-piętrowe budynki wielorodzinne ze 138 mieszkaniami. Ostatnia relacja z budowy pojawiła się na stronie w maju. Wizualizacja pochodzi ze strony inwestora.

Kolejny wpis z cyklu „mieszkaniowy plac budowy” już w przyszły piątek. Tylko na Bydgoszcz w budowie.

[Wojska Polskiego] Prace wykończeniowe

W ubiegłym tygodniu rozpoczęły się częściowe odbiory przebudowanego węzła Szarych Szeregów oraz ulicy Wojska Polskiego. Na budowie trwają prace wykończeniowe, a ZDMiKP przygotowuje się do uruchomienia połączeń tramwajowych na tzw. górnym tarasie.

Przebudowa węzła Szarych Szeregów i pętli Magnuszewska realizowana jest w związku z budową linii tramwajowej na ulicy Kujawskiej i jednoczesną likwidacją pętli przy ulicy Karpackiej. Wykonawca pokazywanej dzisiaj inwestycji miał za zadanie przebudować pętlę Magnuszewska tak, aby mogły na nią wjechać tramwaje zarówno od strony Szarych Szeregów jak i ronda Kujawskiego. Dodatkowo pętlę rozbudowano o perony autobusowe. Natomiast węzeł Szarych Szeregów trzeba było dostosować do możliwości skrętu z ulicy Wojska Polskiego (od Kujawskiej) w ulicę Szpitalną.

Dzięki tej inwestycji Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej będzie miał znacznie większe możliwości jeśli chodzi o trasowanie poszczególnych linii tramwajowych.

Wraz z przebudową dróg i torowisk polepszy się infrastruktura rowerowa. Wykonawca zmodernizował również oświetlenie, kanalizację deszczową. Przystanki i chodniki zostały dostosowane dla potrzeb osób niepełnosprawnych, a cały węzeł Szarych Szeregów zostanie wpięty w system ITS. W teorii tramwaje będą miały tutaj priorytet na skrzyżowaniach.

Inwestycję realizuje firma ZUE z Krakowa, która wcześniej wybudowała w Bydgoszczy linię tramwajową do dworca kolejowego. Całość prac pochłonie około 65 mln złotych.

Aktualne prace

1,5 miesiąca temu (pod koniec września) na górnym tarasie pojawiły się tramwaje. Odbyły się wtedy jazdy próbne. Sprawdzano między innymi czy pojazdy mieszczą się na wybudowanych przystankach. Równocześnie ekipy budowlane intensywnie działały na przystankach, chodnikach i wzdłuż dróg.

Obecnie wokół inwestycji trwają jeszcze prace wykończeniowe. Ekipy budowlane uzupełniają ziemię wokół dróg, torów i chodników. Niedługo w tym miejscu zasieją trawę. 11 listopada, kiedy wykonałem zdjęcia, na ulicy Wojska Polskiego działała ekipa malująca pasy na jezdniach. W niektórych miejscach brakuje jeszcze kostki betonowej (m.in. na schodach w rejonie marketu Biedronka).

Prace wykończeniowe jednak nie przeszkadzają w odbiorach. Kilka dni temu Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej poinformował, że właśnie trwają częściowe odbiory.

Powrót tramwajów

Przewidywany powrót tramwajów na górny taras to połowa grudnia tego roku. Termin wjazdu tramwajów jest jednak uzależniony od zakończenia wszystkich odbiorów i wydania wszystkich pozwoleń.

11 listopada Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej opublikował schemat linii tramwajowych po uruchomieniu górnego tarasu. Od połowy grudnia do pętli przy ulicy Magnuszewskiej pojadą linie nr 2 i 9. Ta pierwsza połączy Wyżyny z Lasem Gdańskim i będzie wykonywać tzw. wjazd kieszeniowy na pętlę Babia Wieś. Ta druga pojedzie z Wyżyn na Stomil. Do pętli Kapuściska będą docierały również dwie linie tramwajowe (nr 7 i 8). Pierwsza z nich połączy Kapuściska z Fordonem (pętla Niepodległości), druga Kapuściska z Rycerską. Natomiast na Glinki wjedzie jedna linia (nr 4), która połączy Glinki z Bielawami.

szarych szeregów
Schemat linii tramwajowych po zakończeniu inwestycji

Obowiązujący od grudnia schemat komunikacji tramwajowej będzie tymczasowy. Docelowy zacznie obowiązywać po wybudowaniu torowiska łączącego rondo Bernardyńskie z Kujawskim. Jeszcze nie wiadomo jak będzie wyglądał docelowy układ.

[Mieszkaniowy plac budowy] Skrzetusko, Kapuściska – jesień 2019

Tegoroczna, jesienna edycja serii Mieszkaniowy plac budowy przekroczyła półmetek. Na osiedlach Skrzetusko i Kapuściska powstają kolejne cztery budynki, które będą miały łącznie prawie 120 mieszkań.

Edycja „jesień 2019” rozpoczęła się 20 września. Do tej pory zaprezentowałem 40 inwestycji. Do 20 grudnia pojawią się zdjęcia łącznie kilkudziesięciu placów budowy oraz zapowiedzi kilkunastu/kilkudziesięciu inwestycji. Poniżej znajdziecie opis wszystkich pokazanych dzisiaj projektów wraz z ich wizualizacją (jeśli taka jest dostępna). Natomiast w galerii umieściłem zrzut z mapy inwestycji z dokładną lokalizacją, wizualizację, a także zdjęcia budowy.

Wcześniejsze odcinki jesiennej edycji Mieszkaniowy plac budowy:

  1. Leśne, Bielawy (8 inwestycji),
  2. Jary, Górzyskowo, Wyżyny (6 inwestycji),
  3. Osowa Góra, Czyżkówko (5 inwestycji),
  4. Szwederowo (8 inwestycji),
  5. Okole (7 inwestycji),
  6. Bartodzieje, Brdyujście (6 inwestycji).

Hill House (Kapuściska) – inwestycja realizowana przez firmę ECP Developer na granicy osiedla Wyżyny i Kapuściska. Powstają tutaj dwa 3-kondygnacyjne budynki wielorodzinne z łącznie 27 mieszkaniami. Ostatnia relacja z budowy pojawiła się na stronie w maju. Wizualizacja pochodzi ze strony inwestora.

Śliwińskiego (Kapuściska) – inwestycja realizowana przez Robotniczą Spółdzielnię Mieszkaniową Jedność przy ulicy Śliwińskiego (dawniej Przodowników Pracy). Powstaje tutaj 6-kondygnacyjny budynek wielorodzinny z 35 mieszkaniami i parkingiem podziemnym. Ostatnia relacja z budowy pojawiła się na stronie w maju. Wizualizacja pochodzi ze strony inwestora.

Apartamenty przy Chopina (Skrzetusko) – inwestycja realizowana przez firmę ARD w miejscu wyburzonego kilka lat temu lodowiska Torbyd. W pierwszym etapie powstaje jeden 6-kondygnacyjny budynek wielorodzinny z 50 mieszkaniami. Jednocześnie budowany jest budynek biurowy od strony ulicy Ogińskiego (budowa widoczna na drugim planie zdjęć). Ostatnia relacja z części mieszkalnej pojawiła się na stronie w marcu. Wizualizacja została udostępniona przez dewelopera.

Moniuszki 16 (Skrzetusko) – inwestycja realizowana przez Firmę Handlową Galczewski w rejonie ulic Moniuszki, Chopina, Wyczółkowskiego i Sportowej. Powstaje tutaj 4-kondygnacyjny budynek wielorodzinny z 7 mieszkaniami o powierzchni od 41 do 101 m2. Ostatnia relacja pojawiła się na stronie w marcu. Wizualizacja pochodzi ze strony projektanta.

Kolejny wpis z cyklu „mieszkaniowy plac budowy” już w przyszły piątek. Tylko na Bydgoszcz w budowie.

mieszkanie skrzetusko kapuściska

[Park Witosa] Koniec rewitalizacji

Ostatniego dnia października otwarto park Witosa. Tym samym zakończył się pierwszy etap rewitalizacji terenów zielonych w pobliżu Bazyliki i ronda Jagiellonów.

Park Witosa to tereny ograniczone ulicami Jagiellońska, 3 maja, Markwarta i Piotrowskiego. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu był największym cmentarzem ewangelickim w Bydgoszczy.

Początki cmentarza sięgają prawdopodobnie przełomu XVI i XVII wieku, kiedy to w mieście pojawili się pierwsi protestanci. Cmentarz oficjalnie otwarto w 1778 roku. Od tego czasu wielokrotnie go rozbudowywano, by ostatecznie osiągnął powierzchnię około 6,5 hektara. Pochowano tutaj rodziny osób zasłużonych dla rozwoju Bydgoszczy takie jak: Glamm, Peterson, Blumwe, Kolwitz. Pochowano tutaj również Theodora Hippela, pruskiego polityka, prezydenta regencji kwidzyńskiej i opolskiej, pisarza oraz Carla von Wissmana, założyciela towarzystwa upiększania miasta, prezydenta regencji bydgoskiej i założyciela parku gen. Dąbrowskiego.

Jako, że na cmentarzu przez lata chowano głównie Niemców to po powrocie Bydgoszczy do Polski próbowano go zlikwidować. Pierwsze próby poczyniono w 1927 roku. Jednak dzięki protestom bydgoskich ewangelików nekropolia przetrwała do końca II Wojny Światowej. Cmentarz oficjalnie zlikwidowano w latach 1951-1953. Dopiero niedawno odkryto że likwidacja nie łączyła się z ekshumacją wszystkich ciał. W zasadzie jeśli dokonano ekshumacji to w niewielkiej skali.

Oficjalne dokumenty informowały, że dokonywano ekshumacji, jednak na szczątki ludzkie natrafiano tutaj kilkukrotnie. Pierwszy raz podczas budowy Pałacu Młodzieży w 1974 roku, a także podczas jego remontu w grudniu 2017 roku. W 2018 roku temu eksplorowano wykop o wymiarach 14 x 4 metry, odsłonięto w nim około 40 szczątków ciał.

Rok temu firma archeologiczna wykonała jedenaście wykopów na polecenie Miejskich Wodociągów i Kanalizacji. W każdym z nich stwierdzono pełne jamy grobowe lub uszkodzone trumny. Oznacza to, że likwidacja cmentarza ograniczyła się jedynie do wyburzenia murowanego ogrodzenia, nadziemnych partii kapliczek cmentarnych, usunięcia pomników, krzyży i ziemnych mogił. Wszystkie ciała pozostawiono w ziemi. Firma szacuje, że pod powierzchnią spoczywa do dzisiaj około 80 000 osób. O odkryciach i historii parku pisałem też tutaj.

Rewitalizacja

Prace rewitalizacyjne rozpoczęto wiosną 2018 roku. Objęły one obszar o powierzchni 4,1 hektara. Pominięto jedynie korty tenisowe i teren po byłej muszli koncertowej.

Początkowo prace miały się zakończyć pod koniec 2018 roku. Jednak odkrycia archeologiczne spowodowały konieczność zmian funkcjonalności parku, a co za tym idzie projektu wykonawczego. Po konsultacji urzędników z Radą ds. Partycypacji Społecznej zdecydowano, że teren będzie pełnił przede wszystkim rolę miejsca do odpoczynku, wyciszenia i pamięci. Zrezygnowano z drugiego placu zabaw i górki saneczkowej.

Nie zrezygnowano z przebudowy istniejącego placu zabaw. Dzięki temu na placu pojawiły się zjeżdżalnie, huśtawka, wzniesienia do wspinaczki, tunel w jednym ze wzniesień i trampoliny. Zamontowano również nową piaskownicę. Całość przystosowano do potrzeb dzieci niepełnosprawnych.

W ramach rewitalizacji wykonawca inwestycji wyremontował alejki poprzez wyłożenie kostką kamienną lub nawierzchnią mineralną. Przestawiono pomniki, tak aby lepiej je wyeksponować. Popiersie patrona parku – Wincentego Witosa obrócono o 180 stopni (wcześniej twarz skierowana była w stronę ulicy Jagiellońskiej). Natomiast rzeźbę lokomotywy przeniesiono z okolic Pałacu Młodzieży w rejon przebudowanego placu zabaw.

Park Witosa zyskał nowe oświetlenie oraz kamery monitoringu miejskiego. Wymieniono również ławki i kosze na śmieci. Pojawiły się też budki lęgowe, karmnik, poidełka dla ptaków, skrzynki dla nietoperzy, a także fotoplastykon. Wykonawca inwestycji przed rozpoczęciem przebudowy musiał wyciąć około 120 martwych, zamierających i powodujących zagrożenie drzew i samosiejek. W zamian za to pojawiły się nowe drzewa, krzewy i byliny.

Inwestycja kosztowała 8,2 mln złotych.

park witosa
W szarych rurach znajduje się fotoplastykon

II etap

Drugi etap rewitalizacji ma objąć teren wyburzonej muszli koncertowej i zniszczonej fontanny. W trakcie realizacji pierwszego etapu przeprowadzono konsultacje w tej sprawie. Jednak odkrycia archeologiczne wymusiły zmiany.

W związku z tym, że park Witosa będzie miejscem odpoczynku i zadumy nie powróci tutaj muszla koncertowa. Miasto planuje w centralnej części parku zlokalizować elementy związane z historią tego miejsca. Wkrótce ma zostać ogłoszony konkurs dotyczący tego etapu prac.

[Piąta Fala] Nowy basen otwarty

Piąta Fala to nowy basen osiedlowy, który powstał na Kapuściskach. We wtorek 5 listopada odbyło się uroczyste otwarcie nowej pływalni.

Piąta Fala to pierwszy z czterech basenów osiedlowych jakie powstaną w najbliższych latach w Bydgoszczy. Obiekt zbudowano pomiędzy ulicą Szarych Szeregów, a Śliwińskiego (dawna Przodowników Pracy) przy Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 5. We wtorek 5 listopada odbyło się uroczyste otwarcie pływalni.

Budynek ZSO nr 5 połączono z basenem, dzięki temu uczniowie szkoły będą korzystali z niego podczas zajęć lekcyjnych bez wychodzenia z budynku. Jednak obiekt powstał nie tylko dla tych uczniów. Od poniedziałku do piątku do godziny 16 będzie służył jako basen przyszkolny. Po godzinie 16 oraz w weekendy będzie otwarty dla osób z zewnątrz. Szkoła zamierza przy wejściu głównym organizować również wystawy prac malarskich, literackich i fotograficznych osób związanych z ZSO. Natomiast w każdą niedzielę wieczorem korzystający z basenu będą mogli posłuchać muzyki poważnej. Dodatkowo w weekend 15/16 listopada w godzinach 19:00 – 2:00 odbędzie się Noc Basenu tj. wzorem Nocy Muzeów basen będzie dłużej otwarty dla chętnych.

Basen Piąta Fala będzie otwarty dla mieszkańców od poniedziałku do piątku w godzinach 16-21.30, natomiast w weekendy od 8 do 20.30. Godzinę korzystania z obiektu wyceniono na 15 zł (bilet normalny), 10 zł (bilet ulgowy), a także 7,5 zł (Bydgoska Rodzina 3+ i seniorzy).

Budynek

Nowy budynek ma trzy kondygnacje, w tym jedną podziemną. W środku znalazł się basen o wymiarach 25 na 12,5 metra na którym zmieści się sześć torów. Basen ma głębokość od 1,35 do 1,8 metra. Oprócz basenu powstała niecka rekreacyjna ze sztuczną rzeką, sztuczną falą, masażem karku, gejzerem, masażem podwodnym i perełkowym, jacuzzi i brodzik. Obok zbudowano 50-metrową zjeżdżalnię rurową, trybuny na 105 miejsc, 48 miejsc dla zawodników i trenerów wraz z zespołem szatniowo-sanitarnym, dwoma saunami fińskimi, salą do fitness, siłownią, a także pomieszczeniami gospodarczymi. Z obiektu będą mogli też skorzystać najmłodsi. Dla nich powstała płytka niecka z tryskającą wodą i zjeżdżalnią.

Również teren wokół zagospodarowano. Powstał parking dla 70 samochodów i dwóch autokarów, drogi wewnętrzne umożliwiające wjazd/wyjazd do ulicy Szarych Szeregów i Śliwińskiego. Pozostały, ogrodzony teren przeznaczono na tereny zielone.

Inwestycja kosztowała około 24,4 miliona złotych.

piąta fala

Budowa

Budowę basenu Piąta Fala rozpoczęto w listopadzie 2017 roku. Początkowo prace miały się zakończyć po nieco ponad roku. Jednak wykonawcy nie udało się wykonać prac w terminie. Konieczne było podpisanie aneksu, który określił koniec budowy na przełom II i III kwartału.

Już w marcu informowałem o pracach wykończeniowych. Jednak latem tego roku, w czasie odbiorów technicznych, zauważono że niecka basenu przecieka. Kolejne kilka miesięcy trwały prace naprawcze, dzięki którym obiekt pozytywnie przeszedł kolejne odbiory. W związku z tym możliwe było wydanie pozwolenia na użytkowanie, a tym samym otwarcie budynku.

Urząd Miasta zamierza ubiegać się o odszkodowanie od generalnego wykonawcy – firmy Mostostal Warszawa. Podczas otwarcia prezydent Rafał Bruski nie chciał zdradzić dokładnej kwoty o jaką zamierza się ubiegać urząd. Michał Sztybel (wiceprezydent) kilka dni temu na Twitterze informował, że będzie to minimum milion złotych.

[S5] Obwodnica Bydgoszczy – zachodnia połowa

Obwodnica Bydgoszczy w ciągu drogi ekspresowej S5 powstaje po północnej i zachodniej stronie Bydgoszcz. W drugiej części październikowego objazdu po inwestycji uwieczniłem jej zachodnią połowę.

Droga ekspresowa S5, która powstaje w województwie kujawsko-pomorskim będzie częścią trasy łączącej Gdańsk, Bydgoszcz, Poznań i Wrocław. Odpowiednio szóste, ósme, piąte i czwarte największe miasto w Polsce. 130 kilometrowy fragment S5 podzielono na siedem odcinków, z tego dwa z nich to niemal cała obwodnica Bydgoszczy. Obecnie prace budowlane trwają na czterech z siedmiu odcinków.

Szczegóły inwestycji

Obwodnica Bydgoszczy w ciągu drogi ekspresowej S5 będzie miała 28,2 kilometra. Całość podzielono w zasadzie na trzy odcinki: Aleksandrowo – Tryszczyn o długości 14,7 km, Tryszczyn – Białe Błota o długości 13,5 km oraz mniejsza część węzła Bydgoszcz Północ (Aleksandrowo).

Węzeł Bydgoszcz Północ jest bardzo rozległy, na potrzeby usprawnienia procesu budowy GDDKiA podzieliła go na dwie części realizacyjne. Pierwsza dotyczy skrzyżowania z drogą wojewódzką 244 i przejścia dla zwierząt. Natomiast druga dotyczy skrzyżowania z obecną drogą krajową nr 5. Niestety problemy z włoską firmą Impresa Pizzarotti doprowadziły do tego, że pierwsza część węzła obecnie nie jest w budowie. Obwodnica na szczęście będzie mogła funkcjonować bez wykonania „włoskiego” fragmentu.

Odcinek Aleksandrowo – Tryszczyn realizuje konsorcjum firm Intercor oraz Trakcja TRKiI. Powstają tam trzy węzły: niepełny Bydgoszcz Północ, Maksymilianowo, a także Bydgoszcz Opławiec. Konsorcjum musi też wybudować Obwód Utrzymania Drogi w Tryszczynie, most nad Brdą i wiadukt nad rozwidleniem dwóch linii kolejowych (Bydgoszcz – Tczew – Gdynia) oraz (Bydgoszcz – Kościerzyna – Gdynia).

Odcinek Tryszczyn – Białe Błota realizuje konsorcjum Polaqua i Dragodas. Powstają tam dwa węzły: Bydgoszcz Zachód oraz Bydgoszcz Miedzyń (wcześniej nazywane Pawłówek i Lisi Ogon). Konsorcjum musi też wybudować Miejsce Obsługi Pasażerów w Szczutkach. Inwestycja nie obejmuje przebudowy węzła Bydgoszcz Błonie. Jego projekt utknął na etapie wydania Decyzji o Środowiskowych Uwarunkowaniach.

s5 obwodnica bydgoszczy
Przebieg dzisiaj pokazywanej części obwodnicy. Źródło: strona kontraktu

Koszt budowy odcinka Tryszczyn – Białe Błota wyniesie 328 mln złotych. Natomiast odcinka Aleksandrowo – Tryszczyn 369 mln złotych.

Fotorelacje z budowy obwodnicy pojawiają się regularnie na stronie Bydgoszcz w budowie. W ostatnich dniach na stronie pojawiła się pierwsza część objazdu pokazująca odcinek nr 3. Dzisiejsza pokazuje odcinek nr 4. Fotorelację musiałem podzielić ze względu na rozległość inwestycji, a co za tym idzie liczbę zdjęć. Pierwsza część to 73 zdjęcia, natomiast dzisiejsza 80.

Tryszczyn – Białe Błota

Pokazywany dzisiaj odcinek ma 13,5 kilometra. Powstaje na nim kilkanaście wiaduktów, przejść dla zwierząt i tym podobnych. obiektów. Wykonawca buduje też mosty drogowe nad Kanałem Bydgoskim. W tym celu konieczne było wyburzenie starego mostu i budowa tymczasowego nieco dalej.

Drogi będą miały klasę „S” (droga szybkiego ruchu) o prędkości projektowanej 100 km/h. W każdym kierunku powstaną po dwie jezdnie z dwoma pasami ruchu. Każdy pas będzie miał 3,5 metra szerokości. Po zewnętrznej stronie każdej jezdni powstanie również pas awaryjny szeroki na 2,5 metra. Obie jezdnie będzie dzielił pas zieleni o szerokości 12 metrów, dzięki temu będzie można w przyszłości rozbudować drogę do przekroju 2×3.

Jezdnia S5 będzie wykonana z betonu (część zadania już wykonano kilka miesięcy temu). Drogi dojazdowe i węzły będą wykonane z asfaltu.

Na koniec września wykonawcy mieli ukończone 53,1% wszystkich zaplanowanych prac. Od początku roku firmy poprawiły zaawansowanie rzeczowe o około 16 punktów procentowych. Dla porównania przez cały 2018 rok zaawansowanie wzrosło o około 26 punktów procentowych. Inwestycja, według pierwotnych planów, miała być gotowa 12 maja tego roku. Jednak problemy z uzyskaniem pozwoleń (protesty mieszkańców) znacznie wydłużyły start prac budowlanych. Obecnie oficjalnie obowiązującym terminem zakończenia prac jest 31 marca 2020 roku, więc w ciągu kilku miesięcy można spodziewać się podpisania kolejnego aneksu wydłużającego termin zakończenia.

Zdjęcia z powodu pogody (czas, wiatr, zachmurzenie) wykonane zostały w kilku podejściach. Większość z nich powstało w poprzednim tygodniu, dlatego od tego czasu zaszło kilka zmian na budowie. Zmieniono organizację ruchu w okolicy wsi Osówiec (przejazd nad S5 pomiędzy Osówcem, a Osową Górą). Ruch odbywa się również objazdem pomiędzy Pawłówkiem, a Lisim Ogonem.

s5 obwodnica bydgoszczy
25 października zmieniono tutaj organizację ruchu.
s5 obwodnica bydgoszczy
28 października zmieniono tutaj organizację ruchu.

[Mieszkaniowy plac budowy] Bartodzieje, Brdyujście – jesień 2019

Szósty z trzynastu wpisów jesiennej serii „Mieszkaniowy plac budowy”, która pokazuje niemal wszystkie inwestycje mieszkaniowe w Bydgoszczy. Dzisiejszy wpis prezentuje budowy na osiedlach Bartodzieje i Brdyujście.

Edycja „jesień 2019” rozpoczęła się 20 września. Do tej pory zaprezentowałem 33 inwestycje. Do 20 grudnia pojawią się zdjęcia kilkudziesięciu placów budowy oraz zapowiedzi kilkunastu/kilkudziesięciu inwestycji. Poniżej znajdziecie opis wszystkich pokazanych dzisiaj projektów wraz z ich wizualizacją (jeśli taka jest dostępna). Natomiast w galerii umieściłem zrzut z mapy inwestycji z dokładną lokalizacją, wizualizację, a także zdjęcia budowy.

Wcześniejsze odcinki jesiennej edycji Mieszkaniowy plac budowy:

  1. Leśne, Bielawy (8 inwestycji),
  2. Jary, Górzyskowo, Wyżyny (6 inwestycji),
  3. Osowa Góra, Czyżkówko (5 inwestycji),
  4. Szwederowo (8 inwestycji),
  5. Okole (7 inwestycji).

Balaton Apartamenty (Bartodzieje) – inwestycja firmy Arkada Invest przy ulicy Ceramicznej, w pobliżu zbiornika wodnego Balaton na Bartodziejach. Powstaje tutaj budynek wielorodzinny ze 114 mieszkaniami o powierzchni od 32 do 114 m2. Obiekt będzie miał 11 kondygnacji nadziemnych. Prace mają się zakończyć w IV kwartale przyszłego roku. Ostatnia relacja pojawiła się na stronie w marcu. Wizualizacja pochodzi ze strony inwestora.

Awiator (Bartodzieje) – inwestycja firmy AWZ Deweloper, budowa realizowana jest na Bartodziejach przy ulicy Koszalińskiej, w okolicach Skłodowskiej-Curie. Wcześniej w tym miejscu znajdował się parking. W budynku planowanych jest 87 apartamentów od 35 do 110 m2 na 11 kondygnacjach. Prace mają się zakończyć jeszcze w tym roku. Ostatnia relacja pojawiła się na stronie w marcu. Wizualizacja została udostępniona przez inwestora.

Gajowa 74 (Bartodzieje) – inwestycja realizowana przez firmę SKWT przy ulicy Gajowej. Powstaje tutaj 9-kondygnacyjny budynek wielorodzinny z 54 mieszkaniami. Ostatnia fotorelacja pojawiła się na stronie w czerwcu. Inwestor nie widział potrzeby, aby udostępnić mi wizualizację.

Osiedle Kasztanowe (Bartodzieje) – inwestycja realizowana przez firmę Ogbud przy ulicy Pułaskiego. Powstają tutaj dwa 5-kondygnacyjne budynki wielorodzinne z 80 mieszkaniami. Ostatnia fotorelacja pojawiła się na stronie w kilkanaście dni temu, były to zdjęcia z wizyty na budowie. Wizualizację udostępnił Ogbud.

Fordońska 4 (Bartodzieje) – inwestycja realizowana przez firmę JHM Development przy ulicy Fordońskiej i Żabiej. Powstaną tutaj dwa budynki wielorodzinne o wysokości około 55-metrów i jeden 8-piętrowy. Od kilkunastu dni trwają tutaj prace przy likwidacji kolizji instalacji podziemnych. Właściwe prace budowlane powinny ruszyć po zakończeniu obecnych prac. Inwestor otrzymał pozwolenie na budowę kilka dni temu. Inwestycja była wcześniej pokazywana w formie zapowiedzi. Prawdopodobna wizualizacja budynków pochodzi ze strony projektanta.

Sky Island (Brdyujście) – inwestycja firmy Sky Home, prace realizowane są na Brdyujściu w pobliżu toru regatowego. Powstają tutaj dwa budynki mieszkalne w których znajdą się 103 mieszkania o powierzchni od 27 do 85 m2. Inwestor nie precyzuje terminu zakończenia budowy, od pewnego czasu nie dzieje się zbyt dużo na placu budowy. Ostatnia relacja pojawiła się na stronie w marcu. Wizualizacja pochodzi ze strony inwestora.

Kolejny wpis z cyklu „mieszkaniowy plac budowy” za dwa tygodnie. Przyszłotygodniowy wpis się nie ukaże ze względu na przypadające na ten dzień święto zmarłych.

[Industria] Pierwszy etap osiedla BociaNowe

24 października deweloper Moderator Inwestycje zaprezentował ostateczne założenia budowy zespołu budynków Industria. Inwestycji, która powstanie na terenach poprzemysłowych ograniczonych ulicami Rycerską, Świecką i Pomorską.

Pięć budynków z około 400 mieszkaniami planuje wybudować Moderator Inwestycje w pobliżu ulicy Pomorskiej. Inwestycja będzie stanowić pierwszy etap dużego projektu pod nazwą Osiedle BociaNowe.

Swoje wstępne plany dotyczące osiedla BociaNowe deweloper przedstawił w kwietniu ubiegłego roku. Pokazano wtedy dwie koncepcje zagospodarowania terenu o powierzchni około 5 hektarów, który znajduje się pomiędzy ulicą Rycerską, Świecką i Pomorską. Wykonały ją warszawskie biuro architektoniczne WXCA oraz bydgoskie Archhouse. Ostatecznie do projektowania pierwszego etapu zaproszono firmę Archhouse. Wstępnie planowano, że w kompleksie powstanie nawet 1500 mieszkań.

Koncepcje w kolejnych miesiącach ewoluowały. I właśnie dzisiaj tj. 24 października inwestor zaprezentował wizualizacje pierwszego etapu, który nazwano Industria.

Industria

Pierwszy etap budowy osiedla BociaNowe nazwano Industria. Nazwa ma nawiązywać do przemysłowej przeszłości terenów. Według założeń przemysłowa przestrzeń będzie się tutaj przenikała z nowoczesną formą.

industria
Wizualizacja etapu Industria

W etapie Industria deweloper zamierza zbudować pięć budynków wielorodzinnych z podziemną halą garażową i wspólnym dziedzińcem. W pierwszym z budynków przewidziano 72 mieszkania o powierzchni od 26 do 56 m2. Łącznie w pięciu budynkach powstanie ich około 400.

Osiedle będą wyróżniać widoczne na wizualizacjach bramy do części wspólnych budynków. Elewacje budynków będą łączyć ze sobą trzy materiały – beton, cegłę, a także stal. Części wspólne mają nawiązać w stylistyce do przemysłowej historii miejsca. Deweloper chce zachować jak najwięcej elementów z hali dawnego dworca, która wkrótce zostanie wyburzona. Znaleźć tam można zarówno tory kolejowe, jak stalowe filary podtrzymujące dach.

Bramą do osiedla ma być zabytkowy budynek dawnego dworca towarowego. Obiekt przejdzie rewitalizację. Górne piętra prawdopodobnie przeznaczone zostaną również na mieszkań. Natomiast dół na pomieszczenia usługowe. Przebudowa dworca będzie osobnym etapem inwestycji. Póki co deweloper nie zdradza dokładnych planów i wizualizacji tego etapu.

Budowa

Realizacja etapu Industria ma się zacząć wiosną przyszłego roku. Obecnie inwestor jest na etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę. Zanim jednak rozpocznie się budowa trzeba teren oczyścić z poprzemysłowej zabudowy.

Konieczne jest wyburzenie opuszczonej i zawalającej się zabudowy (garaże, 2-piętrowy budynek itp.). Konieczne jest też wyburzenie hali dawnego dworca ze względu na jej stan techniczny. Obecnie hala wykorzystywana jest przez artystów. W ostatnich kilkunastu miesiącach nagrano tam kilka teledysków, odbył się w niej koncert, a także nagrywano film grupy Czarny Karzeł. Od strony ulicy Artyleryjskiej powstało graffiti o długości około 170 metrów. Podobnej długości ma powstać od ulicy Świeckiej.

Budowa całego osiedla BociaNowe potrwa około osiem lat.



Podaj poprawny adres mailowy jeśli chcesz otrzymać odpowiedź na swoje pytanie.
Chcesz wysłać załącznik? Napisz bezpośrednio: bydgoszczwbudowie@gmail.com